AVRUPA ELEKTRONİK ENDÜSTRİLERİ VE SEKTÖREL ANALİZ

AVRUPA'DA ELEKTRONİK ENDÜSTRİLERİ VE * SEKTÖREL ANALİZ

Çeviri: Tolga Çiloğlu Sevil Çiloğlu

Dünya elektronik endüstrisi büyüklük (hacim) ve nicelik etkisinden çok fiyat, nitelik ve performansın etkilediği ürünlerin bileşiminden oluşur. Uzun dönemde değişime uğrayan, uyarlanan içeriktir. Elektronik deyince genellikle, tüketim cihazları ve endüstriyel elektronik anlaşılır ki bunlar:

Tüketim elektroniği (TV, video, hi fi...)

Yarı iletkenler

Veri işleme cihazları iletişim

Uzay ve havacılık

Avrupa'nın tüketim elektroniği, veri işleme cihazları ve daha az oranda da yarı iletkenler piyasasındaki yeri kuvvetli olmasa bile iletişim ve uzay ve havacılık pazarlarında daha aydınlık bir geleceği vardır. Yukarıda sözü edilen sektörler üzerinde ayrı ayrı durulacaktır.

TÜKETİM ELEKTRONİĞİ ÜRÜNLERİNDE AVRUPA PAZARLARI 1. PAZAR Tüketim elektroniğinde Avrupa Pazarı 1986'da aşağıdaki yapıdaydı:

Video : renkli TV % 33 Video kaydedici % 19 Video kaset % 8

toplam pazarın % 63'ü

Audio :

toplam pazarın % 37'si

hi fi % 16

radyo % 10

oto radyosu % 6

radyo ürünleri % 2

ses kasetleri % 3

Tüketim elektroniğinde avrupa pazarı Japon ürünlerinin hakimiyeti altındadır. Japonya dünya üretimini % 50?sini sağlar. Bununla birlikte bazı sorunlarla yüzyüzedir:

Pazar büyümesindeki yavaşlama .

Tüketim elektroniğinde mülkiyet oranları 1986'da şöyleydi (%)

Siyah Beyaz Renkli

B.Almanya 12

ingiltere

Çok Sistemli Video TV Kaydedici

Avrupa ülkeleri zamanla, elektronik ürünlerde aynı mülkiyet oranlarına erişeceklerdir. Fransa ve İtalya komşuları İngiltere ve italya'yı biraz geriden izledikleri için daha yüksek büyüme hızında ilerleyeceklerdir.

Renkli TV : İstem çoğunlukla yenileme

gereksiniminden

ve ikinci, üçüncü araçların

alınmasından doğuyor.

Video Kaydedici : Büyüme hızı, zamanla diğer tüketim elektroniği cihazlarıyla eş düzeye gelecek.

Y eni Ürünler : Kompakt disk ve sayısal kaydedici örnekleri verilebilir, bunların genel istemlerin büyümesinde çok az etkileri vardır.

Güney Kore ile artan rekabet : Güney Kore 1986'da AT ülkelerinde 12 milyon video kaydedici sattı.

Y en'in güçlenmesi ve bazı tüketici pazarlarının doyuma ulaşması.

TV setleri alanında Avrupa'nın direnç g ö s t e r m e s i ki, Japon "high definition TV" standartlarının hemen uygulanmaması bu durumu kuvvetlendirmiştir. "High definition" görüntü için Avrupa'nın tavrı kademeli bir geçiş süreci ve varolan cihazlarla uyumluluktu. Standartlar arasındaki savaş (MC ve MUSE) Amerikan Japon işbirliğine karşı Avrupanın beklenmedik kararlılığını açığa vurmaktadır.

Audio endüstrisinde, videoya göre Japonya'nın daha az belirleyici olması. Avrupa endüstrisi kompakt disk piyasasında bir numaradır ve daha uzun süre Japonya'ya önderlik edecektir. 1986'da Philips fabrikası (Hasselt Belgium) ayda 300.000 laser pikap döner zemini (turntable) üretti. Avrupa dünya piyasasının % 23'ünü karşılamaktadır. Bu durum Avrupa'nın kompakt disk üretim endüstrisiyle güçlenmiştir. (Polygram, Philips grubunun kayıt firmasıdır.)

Avrupa, (Philips, Grundig, Thomson) sayısal ses kaydedicilerin (DAT) piyasaya sürülmesini karşılamaya ve Japon'ların Avrupa'ya ihracatının başlamasıyla birlikte kendi üretimine başlamaya hazırdır. Çok geçmeden silinebilir optik disk ortaya çıkacaktır. Philips şirket gruplarının laboratuvarlarında silinebilir

(•) Bu rapor 12 14 Eylül 1988 tarihleri arasında İstanbul'da düzenlenen Avrupa Topluluğu Türkiye İş Haftası'nda sunulmuştur Bu rapor içeriğinin Avrupa Topluluğu Komisyonu'nun resmi görüşlerini yansıttığı düşünülmemelidir.

optik diskler 1989 yılı piyasasında yer alacak şekilde geliştirilmektedir. Bunun ötesinde Avrupa'nın bu alandaki liderliği Philips ve Du Pont de Nemours'nın işbirliği ve Thomson'un video image compression alanındaki deneyimiyle kuvvetlenmiştir. Bu ekonomik koşullarda Japon firmaları AT montaj sanayi yatırımlarını geliştirmekde son anda kendilerine yeni bir alan olarak İspanya ile ilerliyorlar. Bununla birlikte, Japonların esas olarak geniş piyasası olan ve diğer sektörlerdeki düşüşü karşılayacak yeni bir temel ürüne gereksinileri vardır. Bunun sonucu da sayısal kayıt cihazlarının ve DAT'ın teknik aksalıklarının tümü giderilmeden acilen piyasaya sürülmesiyle birlikte sayısal ses cihazlarının gelişimindeki hızlanmadır. Sayısal kayıt cihazlarının piyasaya sürülmesi,kompakt disk gelirinin yaklaşık % 10'unun OAT'a aktarılmasına neden olacaktır.

TÜKETİM ELEKTRONİĞİ ÜRÜNLERİNDE AVRUPA PAZARI

1986 (X 1000)

RENKLİ TV Fransa B.almanya İngiltere İtalya Toplam AT

2525 3170 3840 1850 14900

VİDEO KAY DEDİCİ

Fransa B.Almanya İngiltere İtalya Toplam AT

870 1600 2200 500 7600

OTO RADY OSU

Fransa B.Almanya ingiltere İtalya Toplam AT

2450 4400 2700 1900 13400

HI FI SETLER

790 3500 1360

650 9800

CD ÇALAR

320 550 360 160 1600

1992 (X 1000) Ortalama büyüme hızı tahmini (1986 1992,%)

17800

9.2

0.8

15.7

11720

7.5

1.0

0.0

14400

1.2

954 3830 1580

670 11370

1434 2150 1220

780 6900

3.2 1.5 2.5 0.5 2.5

28.4 25.5 22.6 30.2 27.6

2. GELECEKTEKİ EĞİLİMLER

Avrupa'n/n "high definition" (HDTV) televizyon için zamanlaması şöyledir:

1987: Görüntü aktarımı: Halen kullanılan TV alıcılarıyla (PAL, SECAM, NTS) uyuşabilen "D2 MAC paket" standardının sunulması.

1988 1990: Sayısal üretim cihazlarının ilk kullanımı. Büyük görüntü belleğine sahip, çerçeve (frame) frekansını iki katına çıkaran gelişmiş TV alıcılarının pazara girişi.

Özellikle yarı profesyonel pazar için TV projektörleri ve sınırlı sayıda geniş ekranlı (70 cm) TV alıcılarının üretimi.

Sayısal standardın bir uzantısının kullanılarak HDTV pazarlaması.

1995: Çift çerçeve frekansı ve çizgi sayısı (geniş ekranlı) ile HDTV alıcılarının pazara girmesi. Görüntü bellekli ve sayısal işlemcili geniş ekranlı TV alıcılarının seri üretimine başlanması.

Sayısal HDTV üretimi standartlaşacak ve böylece HDTV yayınları başlayacak.

MAC iletişim sistemindeki yetersizliği gidermek için süzme işleminin kullanılması.

2 standart üretim önerisi:

Fransa 50 veya 60 Hz'de ardışık tarama kullanacak, Philips "interlaced" tarama kullanmaya devam edecek ve tüm ülkelerde 100 Hz kullanacak.

Analogdan sayısala doğru olan değişim geri gidemez. Bununla birlikte sayısal ile analog arasında ara ürünler oluşacaktır.

Japon ürünlerinin halen piyasada geniş bir hakimiyeti varsa da Japon veya ABD ürünlerine karşı Avrupa'nın güçlü bir kararlılığı vardır. Bu açıdan, EUREKA programı Avrupa endüstri işbirliği için bir dönüm noktası olacaktır. HDTV projesi, dört büyük ülke (Batı Almanya, Fransa, İngiltere ve Hollanda) hükümetlerinin katımasıyla önümüzdeki dört yıl için EUREKA programının içindedir ve yaklaşık olarak maliyeti 221 milyon ECU'dur. Bu programın amacı Uluslararası Yayın Danışma Komitesi (International Broadcasting Consultative Commitee) tarafından reddedilen NHK ve MUSE sistemlerini getiren Japon çözümüne alternatif olarak yeni bir standart bulmak ve Japon firmalarını yakalamaktır. Programın maliyetinin % 45'ini kapsaması ve dört büyük hükümetin desteklemesi HDTV projesinin, gelecekteki Avrupa tüketim elektroniği endüstrisi için önemini göstermektedir.

ECU: European Currency Unit. 1986'da 1 ECU = 2.13 DM = 0.67Pound= 1461.7 lires

3. ANAHTAR VERİLER

TÜKETİM ELEKTRONİĞİ AVRUPA ÜRETİMİ VE Y ERLİ PAZARLAR

(1986 fiyatlarıyla, milyon ECU olarak)

Fransa:

1986 1992 % olarak yıllık değişim tahmini 1982 1982 1986 1992

976 1295 1544

7.3

Yerli pazar 2197 2618 3685

5.9

B.Almanya:

3954 4461 5711

3.1

4.2

Yerli pazar 4144 5723 6954

8,4

3.3

İngiltere:

836 1094 1352

7.0

3.6

Yerli pazar 2228 2657 3045

İtalya:

871 897

0.9

0.5

Yerli pazar 1368 1690 2113

5.4

3.8

TOPLAM:

8142 8850 11263

2.1

4.1

Yerli pazar 11459 11459 18313

6.2

3.9

1986 AT ÜRETİMİNİN PAY LAŞIMI:

B.Almanya Fransa İngiltere italya

: % 50 : % 15 : %12 : %10

1986'da BATI AVRUPA PAZARINDA TÜKETİM

ELEKTRONİĞİ FİRMALARININ DURUMU:

Philips Thomson

: %15 : % 10

General Electric ve Thorn EMİ'nin tüktetim elektroniği bölümünü ele geçirmeden önce.

Bu olaydan sonra Thomson renkli TV alıcılarında dünyada üçüncü dturuma gelmiştir.

Matsushita

%8

Grundig

%7

Sony

%6

Bosch

Hitachi

%4

JVC

ITT, Thorn EMİ, Toshiba ve Sanyo'nun % 3 payı vardır

Y ARI İLETKEN ENDÜSTRİSİ

Endüstri ve hizmet sektörü tüm dünyada elektronik devre elemanlarının en büyük kullanıcıları oldular. Tümleşik devrelerin, 1980'lerin "Green Oil"'i olduğu söylendi. Bunlar transistor, servo mekanik ve diğer cihazların yerine gelebilecek karmaşık araçların temel parçalarıdır ki elektroniğe dayalı yeni endüstrilerin gelişmesini mümkün kılmıştır. Yarı iletkenler, endüstriyel büyüme ve üretkenliğin teknolojik yeniliklere ne kadar bağlı olduğunu ve ürün ve üretim sürecindeki yeniliklerde rekabetin rolünü göstermektedir. Gelişim süreci o kadar hızlıydı ki endüstri buna ayak uydurmakta güçlük çekiyordu.

Birçok hükümet gelecekte makul fiyatlarda üretim yapabilmek için yarı iletken endüstrisini desteklemenin gerekli olduğunun farkına vardılar. Veri işleme cihazları ve iletişim endüstrisi kendi stratejileri içinde yarı iletken üretimi ile bütünleşip, yarı iletken üreticilerinin başında yer aldılar.

1. PAZARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ

1986'da Avrupa pazarı aşağıdaki yapıyı gösteriyordu.

Tümşelik Devreler :

Bipolar devreler :

MOS

:

Transistor, diyot

gibi yarı iletkenler :

% 77 % 37 % 43

% 23

1986'da üretim Endüstriyel elektronik Veri işleme Tüketim cihazları İletişim Radyo ve radar Otomotiv elektroniği

sektörel : %26 : % 22 : % 20 : %18 : %9 : %5

dağılımı

şöyledir:

Veri işleme, iletişim ve tüketim elektroniği standart devre elemanlarının önemli kullanıcılarıdır; radyo, radar, otomotiv elektroniği standart olmayan (custom, semi custom) devreler için özelleşmiş pazarlardır.

2. TEKNOLOJİK EVRİM teknoloji daha büyük ölçüde tümleşmeye ve yeni tümleşik işlevlere yol açarak hızlıca büyümeye devam edecek, ULSI (Ultra Large Scale Integration) devreler, 4 Mbit bellekler (1989) ve daha sonra 16 Mbit bellekler (1990 1992) pazara çıkacaklar.

Silikon ana malzeme olarak kalmakla birlikte yenileri de ortaya çıkacak (GaAs, III V bileşimleri gibi). GaAs pazarı, 1990'ların başında fiyatlardaki olası düşmeyle birlikte önemli bir ilerleme kaydedecek. GaAs ve Inp optoelektronik devrelerde kullanılacak.

Tümleşme yoğunluğu ve sinyal iletimi için iki ana teknolojinin (MOS ve Bipolar) birbirine uygunlaştırması ve her birinin yararlarının birleştirmek üzere aynı devre üzerinde kulanılması beklenmektedir.

ULSI devrelerin üretiminin gerektirdiği ileri düzeydeki duyarlık, tümleşik devre üretimini tamamen otomasyona bağlı kılacak. Tozdan etkilenmemek için üretim temiz odalarda gerçekleşecek ve üretimde elektron ışını kullanımı gelişecek.

3. İSTEM EĞİLİMİ

Yeni ürünler yarı iletkenlere destek olacaktır.

Temel özellikleri önceden tanımlanmış ve son hali alıcının isteğine göre belirlenen, ucuza malolan, devrelerin üretimi, 'ısmarlama' (custom) devrelere oranla önemli artışlar kaydedecektir. 1992'de böyle devreler tümleşik devre pazarının 1986'daki %4'e karşılık %20'sini oluşturabilirler.

Profesyonel uygulamalar için 32 bit mikroişlemcilere giderek artan bir istek bulunmaktadır; 1989 64 bit mikroişlemcilerin ortaya çıkışını ve bunlara olan istemi gösterecektir.

Önümüzdeki yıllar istemin yeniden artışına sahne olacaktır (1985 ve 1986 düşüş yıllarıydı). Bu toparlanma, bilgisayar pazarında görülecek olan dünya çapındaki toparlanmaya ve devre elemanları fiyatlarının kararlı bir duruma ulaşmasına bağlı olacaktır.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ • 359(360

4. AET'DE 1986 Y ARI İLETKEN PAZARININ PAY LAŞIMI

Philips Texas Instr. Motorola Siemens NSC Intel Thomson S.G.S.

: % 11.5 : % 9.7 : % 7.2 : % 6.5 : % 4.5 : % 4.5 : % 4.5 :%4

5. REKABET

Sürmekte olan teknik gelişmeye bağlı olarak bu sektörde çok şiddetli bir rekabet vardır.

Bellek ve optoelektronik alanında daha iyi durumda olan Japon rakiplerine göre Amerikan üreticilerinin durumu gittikçe kötüleşmektedir. Hırslı yatırım hedefleri onların pazardaki paylarını artırma konusundaki kararlılıklarını göstermektedir.

Doların biraz güçten düşmesi, Amerikalılara pazarda kaybettikleri payı yeniden ele geçirmede yardımcı olacaktır.

Avrupa rekabetçiliği gelişmekte ve üreticiler yeniden yapılanmada kararlılık göstermektedirler. Thomson (Fransa) ve SGS (italya) firmaları arasındaki, bütün etkinlikleri (Thomson'un askeri amaçlı devre elemanları üretimi hariç) birleştirerek tek bir firma yaratmaya yönelik anlaşma, Amerikan ve Japon üreticilerle rekabet edebilecek büyüklükte bir grubun oluşumuna yol açan ileriye doğru atılmış önemli bir adımdır. Thomson SGS ortaklığı yeni firmayı dünyada 12. sıraya yerleştirmektedir. Bununla birlikte, üretim alanları arasındaki uyumu artırmak ve gereksiz fabrikaları kapatmayı da içeren bir yeniden yapılanma gerekecektir. Bu anlaşma, projelerde hükümetin de yer alması (Thomson ve SGS devlet ortaklığı olan firmalardır) ve tüm elektronik sektörü açısından stratejik önemi olan devre elemanları için yapılan yatırımlar nedeniyle de yaşamsal öneme sahiptir. Yeniden yapılanma, hükümetler tarafından veya adı geçen üreticiler arasında Avrupa'lı grupların oluşumuyla sürecektir. Uzmanlaşmadaki yetersizlik ve/veya yeterli olmamak bazı firmaların yok olmasına neden olacaktır. Bir firmanın araştırma geliştirme çalışmaları şimdiye kadar hiçbir zaman olmadığı biçimde gelecekteki başarısının en iyi garantisi olmaktadır.

Gelecekteki sağlam Avrupa pazarından yararlanmak ve 1987'de şekillenen korumacı hareketleri tuzağa düşürmek için Japon'ların Fransa ve B.Almanya'da firmalar kuracağına ilişkin bir tehlike vardır.

VERİ İŞLEME CİHAZLARI

1. ABD FİRMALARININ SÖZSAHİBİ OLDUĞU BİR PAZAR

ABD firmaları bilgisayar pazarını 1960'lardan bu yana ellerinde bulundurmaktadırlar. Avrupa endüstrisi kendi

yerel pazarının ancak % 30'unu elinde tutabilmektedir. Dört büyük ülkenin herbirinde (Fransa, B.Almanya, ingiltere ve İtalya) bir yerel firma IBM'ın arkasından gelmektedir. Ama bu firmaların Avrupa çapındaki varlığı zayıf ve aşağıdaki verilerden de görüleceği gibi dünya çapındaki durumları ise daha kötüdür.

Veri İşlemede Büyük Firmalar ve Avrupa Pazarını Paylaşımları

Firma

Ülke

Pazar Payı (%)

IBM

DEC

BULL

SIEMENS

OLİVETTİ

NIXDORF

UNISYS

CDC

ICL

İNGİLTERE

HP

Görüldüğü gibi pazarda IBM ağırlıktadır. Geçtiğimiz yıl (1986) bu firma için oldukça kötü ve karını % 38 oranında artıran DEC için çok iyiydi. İki yıl önce IBM % 78'lik bir büyüme kaydettiğinde ise durum tersine idi.

Bu iki lider dünyada bilgisayar donanım pazarını hala denetim altında tutmaktadır. Onların yaygın varlığı karşısında,rakip firmalar güvenilirliklerini yitirdiler. Birleşmeye sorunları çözücü gözle bakmaktadırlar ve 1986 birçok stratejik harekete tanık olmuştur.

Burroughs, Sperry'i satın aldı ve yeni firma (UNISYS) DEC ile aynı düzeyde gelire sahiptir.

Bull,Honeywell ve NEC de, UNlSYS'den daha fazla uluslararası olan yeni bir grup oluşturdular. Buli, Honeyvvell'in bilgisayar bölümünü ele geçirdi ve sermayenin bölüşümü şöyle oldu: Bull % 42.5, Honeyvvell % 42.5 ve NEC % 15.

Avrupa'da BASF ve Siemens büyük sistemler bölümlerini birleştirdiler. Bu iki firma, Japon kaynaklı IBM uyumlu donanımı (Hitachi ve Fujitsu) dağıttılar. Olivetti, Triump Adler'i ele geçirerek ofis otomasyon sektöründeki yerini sağlamlaştırdı. Bull toparlanmaya 1986'da devam etti.

2. AVRUPA PAZARINDA YAVAŞ BÜYÜME

1986 güç bir yıldı, Avrupa pazarında istem düşüktü ( + % 6). Büyüme gelecek yıllarda devam edecek ama bu endüstri için normal düzeye hiçbir zaman çıkamayacak. Veri işleme cihazlarına yapılan devlet yatırımları daha yavaş büyüyecek. Profesyonel mikrobilgisayar pazarı büyümeyi sürdürecek (değer olarak % 10'luk büyümeye karşılık hacimde % 35'lik büyüme.)

Avrupa bilgisayar ticareti açığı halen büyüktür ve istemin artması halinde büyümeyi sürdürecektir. Avrupa pazarının uluslararasılaştırılması 1992'de çok küçük bir atılım gösterecektir. Ulusal firmaların dar pazarları aslında resmi kurumlarla sınırlıdır.

3. MİKROBİLGİSAY ARLAR : IBM'in kalıcılığı

IBM standardı mikrobilgisayarlar dünyasına kesinlikle damgasını vurmuştur. 32 bitlik IBM uyumlu bilgisayarlar ilk kez 1986'da ortaya çıktı ama 80286 ve 80386 işlemcilerinin gücüne uygun bir işletim sistemi hala bulunmamaktadır.

Eski ürünlerin yerini alacak yeni PS serisinin tanıtımı ve hepsinin ötesinde 0S2 işletim sistemi geçen yıl içinde payının azalmaya başladığı mikrobilgisayar pazarında IBM'in durumunu düzeltmesine yol açacaktır. Gelecekteki işletim sistemi 'multitask' (aynı anda birden fazla iş yapabilme) uyumlu ve MSDOS'un adresleme güçlüğünü aşmaktadır. Yeni bilgisayar PC'ye göre daha kapalı olmakla birlikte daha fazla kullanıcıya olanak sağlayacaktır. Hiç kuşku yok ki, bu bilgisayarlar endüstriyel veri işlemede geleceğin standartlarını belirleyecekler ve IBM pazardaki üstün durumunu koruyacaktır.

Profesyonel mikrobilgisayarların geniş ölçekli kullanımı ve bu alandaki keskin uluslararası rekabet spekülatif fiyat indirimlerine yol açtı. PC'Ier, üzerlerine takılabilen değişik amaçlı birimlerle (add on cards) her türlü uygulama için temel araç durumuna gelmiştir. PC'Ier, endüstriyel uygulamalarda CAD (bilgisayar destekli tasarım) gibi özel amaçlı makinalarla yarışabiliyorlar.

Veri işleme endüstrisinde çok bol yeni araştırma olmasına rağmen yeni bilgisayar neslinin acilen kulanıma hazır olabileceği konusunda belirsizlik yok olmamıştır.

ANAHTAR VERİLER VERİ İŞLEME CİHAZLARI (AVRUPA)

Üretim veı yerli pazarlara alt rakamlar

(1986 fiyatlarıyla, milyon ECU) yıllık

ortalama değişim (%)

1982 1986 1992 82 86

86 92

3618 6958 12870

17.8

Yerli pazar 4470 8191 14360

16.3

9.8

B Almanya

5493 10141 17981

Yerli pazar 5775 10845 19624

17.1

10.4

2835 7164 11940

16.1

8.9

Yerli pazar 3433 8069 13731

23.8

9.3

1915 4515 8073

23.9

10.2

Yerli pazar 2258 4925 8962

21.5

10.5

TOPLAM

18100 38100 67500

20.5

Yerli Dazar 21600 43600 78500

19.2

10.3

Not: Üretim verileri üreticilerin toplam gelirlerine göre olduğu için servis etkinliklerini de içine almaktadır.

Toplam AT üretiminin 1986 dağılımı şöyledir:

B.Almanya : % 26.6 Fransa : % 18.3 ingiltere : % 18.8 ve kalya : % 11.9

Veri İşleme Cihazlarında (VİC) 10 Dünya Öderi (1986)

Rrma IBM ABD DEC ABD UNISYS ABD FUJİTSU O NCFW\BD HP ABD NEC J CONTFtOL DATA ABD HITACHU VVANG ABD

milyar

%

VİC Cirosu Toplam Ciro At Pazarındaki Payı

48.7

51.2

33.0

7.6

5.1

7.8

4.6

4.9

7.1

3.7

2.9

24.2

Not: UNISYS, BURROUGHS ve SPERRY firmalarından oluşur. BULL HONEYVVELL INC ise BULL HONEYVVELL NEC'den oluşur ve böylece pazarın altıncı lideri durumuna gelmiştir.

Eğer pazarda hala IBM'in üstünlüğü devam ederse, donanım ve yazılımarasındaki denge yazılımın gelişimi yönünde değişecektir. Yazılım 1980'lerde pazarın % 17'sini oluşturmasına karşın 1985'de % 32'sini oluşturmuş ve 2000'lerde veri işleme cihazları pazarında _ 48'i oluşturacağı beklenmektedir. Bu anlamda Avrupalılar, Amerikalılar kadar iyi ve Japon'lardan çok daha iyidirler. Bu da Avrupalıların pazar paylarında birkaç puanlık artış kazanabilmeyi umut ettikleri tek noktadır.

AVRUPA'DA İLETİŞİM

Yazılımın birçok kullanıcısı olmasına rağmen, iletişim endüstrisi bunların en büyüklerinden biridir. Şu andaki teknik düzensizlikler ve karışıklıklar endüstrinin gelecekteki görüntüsünü bulandırıyor. Kuzey Amerikalı ve Japon üreticiler ve veri işleme firmaları sahneye çıkıyor. Kararlılığı bozucu etkenlerin bu bileşimi, rekabet ortamını tehdit ediyor.Avrupa 1980'de dünya ticaretinin % 42'sini ve 1986'da yalnızca % 32'sini kontrol edebiliyordu. Avrupa topluluğu gidişi tersine çevirebilmek için iki tur önlem aldı.

Araştırma Programları : EUREKA, ESPRIT, ve özellikle geniş kapsamlı iletişim ağları üzerine odaklanan RACE (Research and development in Advanced Communications Technique for Europe).

Ürünleri belgelendiren ve ortak standartları oluşturan Avrupa merkezleri aracılığıyla Avrupa pazarında birliğin sağlanması ve diğer Avrupa'lılar için ulusal pazarların açılması. (AT içi ticaret 1986'da Avrupa pazarlarının % 10'undan daha azını sağladı). Avrupa pazarının birliği ticareti güçlendirecektir.

Bilgisayar ve iletişim araçlarının birbirleri arasındaki uyumluluğun (compatibility) artması, LAN'lar (Local Aarea Network), ses veri santralları ve iletişim işlemcileri aracılığıyla şirket haberleşme ağlarının kurulmasını olanaklı kılacaktır. Yeni yazılım, donanım ve yeni işlevlere gereksinim doğacaktır.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ • 359/360

Özel sektörde, Güney Avrupa kendi ağlarını kurarken diğer Avrupa ülkelerinde istem yeni ürünler (videotex, visiophones) ve yenileme (replacement) üzerinde yoğunlaşacaktır.Bu pazar ile tüketim elektroniği pazarı iç içe geçecek ve iletişim işlevleri ev otomasyonu ile bütünleşecektir. Avrupa'daki terminallerin % 9O'lı Fransa'da kurulu olarak, videotex Fransız'lara özgü olarak kalacak.

TEKNOLOJİK GÖRÜNÜM:

CMOS en yaygın teknoloji olacak. Özel uygulamalar için sınırlı olarak GaAs kullanılırken "surface mounting" tekniği yaygılaşacak.

Anaht arlama Devreleri : Geniş kapsamlı değişiklikler ortaya çıkıyor ve laboratuvarlardaki çalışmalar optoelektronik anahtarlama matrisleri üzerinde yoğunlaşıyor. Ürünlerde daha dağınık mimariler ortaya çıkacak. Kurulan tüm santrallar zaman paylaşımlı olacak.

iletim : Tek modlmu fiber optiğin geniş ve 1.55 mikron lukencerenin artan kullanımı. Tekrarlamasız olarak daha uzun iletim hatları. Hava hatları daha çok ve güvenli ola rak yapılacak.Uydular 20 GHz'in üzerinde çalışıp, yer is tasyonları daha küçük çaplı antenler kullanacak.

Terminaller : Tümleşik devrelerin iç yapısındaki yoğunlaşmaya bağlı olarak çok amaçlı akıllı terminaller gerçekleşiyor. Elektronik posta hizmetleri ve mikrobilgisayarların beraberliği sonucu yeni nesil Fax, Telex ve Teletex makinaları gelişecek.

Visiophone'lar esas olarak profesyonel pazarda yer alacak ve videotex terminalleri ve bunların çevre birimleri için giderek artan uygulamalar ortaya çıkacak.

1992'ye kadar abonelerin % 5'inin ISDN'e bağlanması hedefine ulaşılabilmek için ağların sayısallaştırılması gerekmektedir. Fransa'da işin yarısı tamamlanmıştır ama diğer ülkeler henüz başlama aşamasındadırlar. Güney Avrupa'nın yatırım önceliği ağların yük kapasitesini artıracaktır.

Avrupa'daki üreticilerin teknolojik varlıkları gözönüne alındığında iletişim araçları ve ilgili hizmetlerin 1992'de Avrupa'nın temel uğraşlarından biri olacağı söylenebilir.

AVRUPA'DA HAVACILIK VE UZAY ENDÜSTRİSİ 1. UZUNVADELİ İŞBİRLİĞİ:

Uzay ve havacılık sürekli olarak güçlenen uzunvadeli bir işbirliği alanıdır. Sürekli artan geliştirme maliyetleriyle karşı karşıya kalan Avrupalı üreticiler birkaç yıl önce birlikte iş yapmaya karar verdiler. Bu işbirliği birçok değişik biçimde olabilir.:

Fransa ve İngiltere'nin önemli endüstrilerinin (Airbus, Ariane, Euromissile) bir Avrupa grubu yaratmak amacıyla, kendi birikimlerini diğer ülkelerle paylaştıkları (özellikle B.Almanya ve italya) bağımsız bir çalışma biçiminde olabilir.

Özellikle Avrupa teknolojisini geliştirmek amacıyla Amerikan endüstrisiyle yakın bir işbirliğini içeren bir biçim de alabilir.

Alıcı durumdaki ülkelere sistematik bir yardım, telafi biçiminde de olabilir.

Üstünlük, uzay ve havacılık endüstrilerinin birbirleri arasında bütün dünyada artan bağımlılığında duyumsatıyor. Başka yerlerde olduğu gibi, şimdi Amerika'da araç alımları teknolojik üstünlüğe olduğu kadar ekonomik hesaplara göre de belirleniyor. Bununla birlite, Dolar'ın düşüşü Avrupah'lı üreticilerin hareket alanını daraltıyor.

2. PAZAR Y APISI

Havacılık ve uzay endüstrisi, askeri bütçelere ve Avrupa'nın savunma politikasına bağımlı olma özelliğini göstermektedir. 1986'da askeri alımlar sektördeki toplam satışların % 69'unu ve sivil atımlar % 31'ini oluştudu. Avrupa pazarının 1986'da alt sektörlere göre dağılımı şöyleydi:

Uçak, helikopter ve füze birimleri Ekipman Motorlar Uzay

toplam satışın toplam satışın toplam satışın toplam satışın

% 50'si % 26'sı % 19'u % 51

Araç, gereç ve cihazların dışsatımı At'ın 1986 gelirlerinin % 58'ini oluşturdu ve 1992'ye kadar da yüksek bir düzeyde kalacaktır.

Avrupa'nın en büyük uzay ve havacılık endüstrileri:

British Aerospace Aerospatiale Rolls Royce MBB (Messerschmidt) Snecma AMD BA Aeritalia Matra MTU Dornier Fokker, VVestland, Agusta herbi ri

% 13 % 10 %8 %8 %6 %6 %4 %3 %3 %2

Helikopter ve Uçak Pazar ve Filoları :

1986'da tahmini, 1986 1995 kümulatif pazar

Büyük Ticari Uçaklar

filo 5000

Askeri Uçaklar

21500

Sivil Helikopter

rler

16800

Askeri Helikopterler

adet milyar önder firmalar

4000 10000

150 Boeing (%25) Airbus (%25) MacDonnel(%14) Fokker+British Aerospace (%6)

200 USA(%65) Avrupa % 20'den fazla

7000 10000100 Bell (%25)

8000 9000

Sikorsky MacDonnel (%45) Aerospatial (%15)

UZAY VE HAVACILIK ÜRETİMİ (Milyar ECU)

1986 Fiyatlarıyla % olarak yıllık değişim

1982 1986 1992 82 86 86 92

10.56 11.02 14.18 7.0 3.8

8.66 11.34 14.18 7.0 3.8

5.07 6.10 8.45 4.7 5.6

2.52 3.49 6.16 8.5 9.9

Top. AT

31.10 33.60 46.00 2.0 5.4

Toplam AT üıetimini 1986'daki paylaşımı:

ingiltere B.Almanya Fransa İtalya

% 34 %18 % 33 %10

Yukarıdaki rakamlardanda görüleceği gibi Fransız ve İngiliz üreticiler Avrupa'da üstün bir duruma sahiptirler: British Aerospace, Aerospatiale, Rols Roycve vb. Alman endüstrisi halen bir yeniden yapılanma içindedir: Daimler Benz'in Dornier'i ele geçirip, MTU'yu yutması İtalyan endüstrisinin de izleyebileceği bir örneği oluşturmaktadır.

Airbus'un başarısı (A330 ve A340), Amerikalı üreticilerin sert tepkilerine yol açarak uzun ve çok uzun dönemde uçak pazarını elinde tutmasını sağlamalıdır. Boeing kendini koruyabilse de, durum Airbus'la işbirliği arayışı içinde olan MacDonnal Douglas için daha hassastır.

General Electric'le olan işbirliği sayesinde, Snecma çok büyük bir gelişme gösteriyor. Dünya'nın üçüncü büyük motor üreticisi olan Rolls Royce toparlanmakta ve Amerikan devleri General Electric ve Pratt VVhitney'e karşı pazardaki payını korumaya çalışmaktadır. Aerospatiale sivil ve askeri helikopter pazarlarında iyi bir yer tutmuştur ama bu yerin, Amerikan Sikorsky'nin VVestland'ı ele geçirmesinden sonra sertleşen rekabet yüzünden çok sağlam olduğu söylenemez. Bununla birlikte, Franâız Alman ve NH 90 helikopterlerinin üretilmesi rekabeti sınırlandıracaktır. Challenger faciası, Ariane füzesinin uydu fırlatma pazarına, Centaur ve Delta ile rekabet etmek üzere girmesini kolaylaştırdı; 1986'dabir roketin kaybolmasının gelmekte olan siparişler üzerindeki etkisi önemsiz oldu.

2. GELECEĞE Y ÖNELİK EĞİLİMLER

Ulaşım amaçlı uçaklar için istemin kararlı bir düzeye ulaşması buna karşılık askeri bütçelerde azalma.

Uçaklar: Dünya yolcu trafiğinde beklenen yıllık % 5'lik artış, sivil filoların gelişmesi havayollarının finans kaynaklarındaki gelişmeyle birlikte geniş çaplı istemlere ve büyük uçaklara olan istemin artmasına neden olacak. Dolayısıyla 1995'e kadar 4000 uçağın yenilenmesi gerektiği düşüncesi, Avrupalıların A330 ve A340'larla daha ileri gitme kararı ile uyuşmaktadır. İşbirliği ürünü uçakların pazadaki durumu düşük petrol fiyatları ve faiz oranlarının da yardımıyla biraz daha gelişecek.

Uydular: Dünya uydu pazarı, en azından çok kısa dönemde, biraz durgunlaşacak. Asyalı müşterilere doğru bir kayma gündeme gelecek. Herşeye rağmen bu düşüş

Avrupalı uydu fırlatıcılarını etkilemeyecek. Müşterilerin bir kısmı Delta ve Dentaur f ırlatıcılarına gidecekler.

Uçak, helikopter ve füze birimleri: Ürün dizileri nin yenilenmesi ve genişleme çabaları, aşağıda sıralananlara bağlı olarak Fransız üreticilerin dünya pa zarında eriştikleri konumları sağlamlaştıracak:

A320, A330 ve A340, ATR42 ve uzantıları ATR42M ve ATR72

Aerospatiale'nin helikopter alanındaki gelişmesi

Yeni taktik füzeler

Ariane 4 ve 5 ve yörüngeye oturtulması koşuluyla Hermes

A320 ve A340'lar terkedilmek üzere Fransa'da sivil istem B747 400'lerle büyüyecek. Fransa'nın yerel askeri pa zarı özellikle AVVACS ve yedek parçalarıyla birlikte büyüyecek.

Motorlar: CFM'ın rekabet edebilirliği, General Elec tric'le ortaklaşa üretilen CFM56 serisiyle, IAE (Interna tional Aero Engine Consortium, Pratt & VVhittney, Rolls Royce, MTU, Fiat ve Japon firmalarından oluşmaktadır.) Superfan'ın uluslararası pazarın bir kısmını ele geçirebilme olasılığına karşın, sağlanacaktır. Ancak Do lar'ın düşüşü Snecma'nın karının bir kısmını götürecek, böylece o da iş yükünü hafifletmek için yabancı taşeronlar bulmaya çalışacaktır. Amerikan B7J7 ve MD91X uçaklarının motorları, Snecma GE işbirliğine bağlı olarak, prafan pazarına canlılık getirecek.

Askeri uçaklarla birlikte büyük askeri motorların yapımı da yavaşlayacak. M53 (Mirage 2000'in motoru) üretimi ve M88 (Rafale'nin gelişimi için tasarlanan) geliştirilmesi üzerinde yoğunlaşılacak.

Ekipman: Ekipman yapımcıları, yeni sivil (A330, A340) ve askeri programlar, Fransız Alman helikopterleri için Avrupa yapımı ekipmanın seçilmiş olması ve diğer programlardaki gelişmeye bağlı olarak kendi etkinliklerinde de bir artış görecekler. Fransız ekipman yapımcıları dünya pazarlarında başarılı olarak rekabet ederken Almanlardan giderek artan bir baskıyla karşılaşacaklar.

3. TEKNİK GELİŞME Ulaşım amaçlı uçak yapımcıları prafan motorlarını,

1991 1992'de hizmete girecek olan uçaklarda beklenen % 15 20'lik yakıt tasarrufu için adapte etmeye çalışacaklar.

Yeni malzemelerden ve gelişen teknolojiden ağırlığı azaltmak, uçuş menzilini artırmak ve yakıt tüketimini azaltmak için yararlanılacak: daha çok bileşik kullanımı, yeni alüminyum lithium alaşımları, titanyum'da difusyon bağı ve süper plastik oluşumu vb.

Gelişme içindeki programlarda, şu anda bir askeri uçağın maliyetinin % 25 30'u ve bir sivil uçağın % 12 15'i kadar olmasına rağmen elektroniğin artan kullanımı: elektronik uçuş ve motor kullanım dizgeleri, ses denetimli dizgeler vb.

Gelişme aerodinamik tasarımlar: daha ince, uzun kanatlar ve değişken ve esnek kanat kıvrımları.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ • 3591360