ÖZET
YAZARIN ÖZ GEÇMİŞİ
ÖNSÖZ
KONU BAŞLIKLARI Sayfa
BÖLÜM I: TEMEL TANIM ve TEMEL BİLGİLER 001
1.0 KISA TARİHÇE 003
2.0. PATLAYICI ORTAM NEDİR 006
2.1. TANIM 006
2.2. PATLAYICI, PARLAYICI ve YANICI GAZ, TOZ ve BUHARLAR 006
2.3. ATEŞLEME KAYNAKLARI 011
2.4 PATLAMAYA KARŞI ALINAN ÖNLEMLER 014
3.0. PATLAYICI ORTAMLARIN SINIFLANDIRILMASI 016
3.1 BATI AVRUPA GÖRÜŞÜ ve UYGULAMASI ZON SİSTEMI 017
3.2 KUZEY AMERİKAN GÖRÜŞÜ ve UYGULAMASI DIVISION SİSTEMİ 019
3.3. AMERİKAN DIVISION SİSTEMİ ile AVRUPA ZONE
SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 021
3.4. SINIFLANDIRMAYI HANGİ KURULUŞLAR YAPAR 024
3.50 TEHLUKELİ BÖLGE TANIMLAMALARININ ÖRNEKLERLE İZAHI 026
3.51 ASGARİ EMNİYET MESAFELERİ 027
3.60 TEHLİKELİ BÖLGE (ZONE) TANIMLAMALARINDA
DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 031
3.61: GENEL İZAHAT 031
3.62 ÖRNEKLER ve UYGULAMA FARKLARI 037
3.63 BENZİN İSTASYONLARI 039
3.64 LPG DOLUM İSTASYONLARI 042
3.65 DEĞİŞİK ÖRNEKLER 043
3.7 PATLAMA SICAKLIĞI, ISI ve GAZ GRUPLARI 047
3.8 YENİ GAZ, TOZ ve ISI GRUPLARI 2010 itibarı ile 048
BÖLÜM II HUKUKİ DAYANAK ATEX ve IECEx 055
4.0. PATLAYICI ORTAMLAR ÜZERİNE SON GELİŞMELER 057
4.1 TÜRKİYEDEKİ MEVZUAT 058
4.2. ATEX 100 ve ATEX 137`nin GETİRDİĞİ YENİLİKLER 061
4.3 ATEX 100a TEKNİK BAZDA NE GİBİYENİLİKLER GETİRMİŞTİR: 065
4.4. ALET KATEGORİLERİ 075
4.5 IEC Ex SCHEMA NEDİR 078
4.6 ATEX ile IECEx`in KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ 085
4.7 PATLAMAYA KARŞI KORUNMUŞ (exproof) ALETLERİN ETİKETLERİ 090
4.8 YABANCI MADDE GİRİŞİNE KARŞI KORUMA, IP 096
4.8.1 IEC ve AVRUPA UYGULAMASI 096
4.8.2 AMERİKAN UYGULAMAS 097
BÖLÜM III: KORUMA TİPLERİ 099
5.1.0 d-TİPİ ALEVSIZMAZ KORUMA 101
5.1.1 GENEL İZAHAT 101
5.1.2 EN KÜÇÜK BAĞLANTI UZUNLUKLARI ( L ) ve
EN BÜYÜK EMNİYET AÇIKLIKLARI ( W=İ ) 102
5.1.3 ALEV SIZMAZLIĞIN DENENMESİ 105
5.1.4 KABLO GİRİŞLERİ: 109
5.1.5 ALEV SIZMAK EKLERİN BAĞLANTI BOYLARI (L)
ve EMNİYET AÇIKLIKLARINA (İ) ÖRNEKLER 109
5.1.6 IEC 60079-1 DE YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLER
ve YENİ GELİŞMELER (2013) 117
5.6.1,1 Ex-DA TİPİ KORUMA ŞARTLARI 117
5.1.6.2 Ex-DC TİPİ KORUNAN ALETLER 118
5.2.0. e-TİPİ KORUMA, ARTIRILMIŞ EMNİYET (increased safety) 120
5.2.1 GENEL İZAHAT 120
5.2.2 SON GELİŞMELER (2013) 125
5.3.0 p-TİPİ KORUMA, BASINÇLI TİP KORUMA 125
5.3.1 GENEL İZAHAT 118
5.3.2 SON GELİŞMELER (2013) 130
5.3.3 BASINÇLANDIRILMIŞ ODALAR 132
5.4.0 q-TİPİ, KUMLU KORUMA 133
5.4.1 GENEL İZAHAT 133
5.4.2 STANDANT ÇALIŞMALARI ve SON GELİŞMELER 134
5.5.0 O-TİPİ KORUMA, YAĞLI KORUMA 139
5.5.1 GENEL İZAHAT 139
5.5.2 STANDART ÇALIŞMALARI ve SON GELİŞMELER 140
5.6.0 m-TİPİ KAPSÜLLÜ KORUMA 143
5.6.1 GENEL İZAHAT 143
5.6.2 YENİ GELİŞMELER 146
5.7. n-TİPİ KORUMA, ARK ÇIKARMAZ 158
5.8.0 S-TİPİ ÖZEL KORUMA 164
5.8.1 GENEL İZAHAT 164
5.8.2 STANDART ÇALIŞMALARI ve SON GELİŞMELER 165
5.9.0 i-TİPİ KORUMA, KENDİNDEN EMNİYETLİLİK 167
5.9.1 GENEL İZAHAT 167
5.9.2 SON GELİŞMELER (2013 İTİBARI İLE) 170
5.9.3 POWER–I , GÜÇLÜ-İ NEDİR 170
5.10.0 OPTIK KORUMA IŞIĞA KARŞI KORUMA 173
5.10.1 GENEL İZAHAT 173
5.10.2 İÇSEL GÜVENLİKLİ OPTİK KORUMA, Ex-op is 175
5.10.3 IŞIĞIN ÖRTÜLMESİ YÖNTEMİ İLE KORUMA, Ex-op pr 177
5.10.4 IŞIĞIN KESİLMESİ YÖNTEMİ İLE KORUMA Ex-op-sh 177
5.11.0 Ex-t TOZ GEÇİRMEZ KORUMA IEC 60079-31 179
5.11.1 Ex-tD TİPİ KORUMA, TOZ GEÇİRMEZ KORUMA 181
5.11.2 Ex-pD TİPİ KORUMA, BASINÇLI KORUMA 183
5.11.3 Ex-iD i-TİPİ KORUMA 183
5.11.4 Ex-mD m-TİPİ KORUMA, DÖKÜM KORUMA 183
5.11.5 2013 İTİBARI İLE SON GELİŞMELER 184
5.12 MEKANİK ALETLER ve KORUYUCU SİSTEMLERDE
UYGULANAN KORUMA YÖNTEMLERİ 187
5.12.1 c–TİPİ KORUMA YAPISAL EMNİYETLİ 189
5.12.2 fr–TİPİ KORUMA: AKIŞI ENGELLEYEREK KORUMA 190
5.12.3 k-TİPİ KORUMA, YAĞLI KORUMA 190
5.12.4 d–TİPİ KORUMA, ALEV SIZMAZ GÖVDE 190
5.12.5 ÖNEMLİ MEKANİK ALETLERDE UYGULANAN KORUMA
YÖNTEMLERİNE ÖRNEKLER 191
5.12.6 MEKANİK ALETLER ile İLGİLİ YENİ IEC
STANDARTLARI ve SON GELİŞMELER 195
5.12.7 MEKANİK ALETLERİN TÜMÜNÜN UYMASI 197
GEREKEN GENEL HUSUSLAR, IEC 80079-36
5.12.8 YAPISAL GÜVENLİKLİ, YAPISAL KORUMALI, Ex-ch 205
5.12.9 ATEŞLEME KAYNAĞININ KONTROL EDİLDİĞİ
KORUMA YÖNTEMİ, Ex-bh 212
5.12.10 SIVIYA DALDIRMA YÖNTEMİ ile KORUMA, Ex-kh 215
5.13.0 PATLAYICI ORTAMLARDA KULLANILAN ELEKTRİKLİ
ALETLERİN TÜMÜNÜN UYACAĞI MÜŞTEREK KOŞULLAR 217
5.13.1 IEC 60079-0 DAKİ ÖNEMLİ BAŞLIK ve KONULAR 218
5.13.2 ELEKTRİKLİ ALETLERİN UYACAĞI MÜŞTEREK NOKTALAR 225
5.13.3 STATİK ELEKTRİKLENME 230
5.13.4 KABLO BAŞLIKLARI, GLEN veya REKORLAR 254
BÖLÜM IV KENDİNDEN EMNİYETLİLİK 263
6.00 KENDİNDEN EMNİYETLİLİK 265
6.10 KISA TARİHÇE 265
6.11 KENDİNDEN EMNİYETLİLİK NEDİR? 267
6.12 KENDİNDEN EMNİYETLİ DEVR PLANLAMANIN ESASLARI 269
6.13 KENDİNDEN EMNİYETLİ SİSTEMLER 276
6.14 ONAYLI GÜÇ KAYNAKLARI 279
6.15 ALTERNATİF AKIM ÇAN ve RÖLELERİ 281
6.16 KONDANSATÖRLER 281
6.17 REDRESÖRLER 283
6.18 ZENER DİODLAR 286
6.20 KE TEST ALETLERİ ve YAPILAN ARAŞTIRMALAR 286
6.21 GENEL İZAHAT 286
6.22 ENDÜKTİF DEVRELERDE MİNİMUM ATEŞLEME AKIMI TAYİNİ 292
6.23 ŞÖNT KAPASİTÖRÜN ATEŞLEME AKIMINA ETKİSİ 292
6.24 METAL ve YARI İLETKEN DİOD ŞÖNTLERİN
MİNİMUM ATEŞLEME AKIMINA ETKİSİ 295
6.25 GERİLİMİN ATEŞLEME AKIMINA ETKİSİ 295
6.26 MİNİMUM ARK GERİLİM ve AKIMI, ATEŞLEME ENERJİSİ 296
6.27 MODERN TEST ALETLERİ 298
6.30 ATEŞLEME EĞRİLERİ 299
6.31 GENEL İZAHAT 299
6.32 ATEŞLEME EĞRİLERİNİN KULLANILMASI 301
6.33 EMNİYET FAKTÖRÜ ve ARIZA SAYISI 301
6.34 REZİSTİF DC DEVRELER 302
6.35 GERİLİM REGÜLELİ DC KAYNAKLARI 303
6.36 ENDÜKTANS İÇEREN DEVRELER 304
6.37 KAPASİTANS İÇEREN DEVRELER 306
6.38. ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ 306
6.40 KENDİNDEN EMNİYETLİLİĞİN HUKUKİ YANI,
SERTİFEKA ve STANDARTLAR 1995 ÖNCESİ 310
6.41 İNGİLTEREDEKİ GELİŞMELER 310
6.42 İNGİLİZ STANDARTLARI 313
6.43 1958 SONRASI GELİŞMELER 315
6.44 Türk Standartlari ve Türkiyedeki Durum, (1995 atex e kadar) 316
6.50 YENİ STANDARTLARIN ETKİSİ (1995) 318
6.51 GİRİŞ 318
6.52 ALMAN TEST CİHAZININ YANKILARI 319
6.53 SİNYAL TRAFOSUNDA YAPILAN DÜZELTMELER 320
6.54 YENİ GÜÇ KAYNAKLARINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 324
6.55 ÇIKIŞ VOLTAJI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER 324
6.56 YENİ GÜÇ KAYNAKLARI 326
6.57 DİĞER DC GÜÇ KAYNAKLARI 328
6.60 KABLOLARIN KE ÜZERİNE ETKİSİ 328
6.61 GİRİŞ 328
6.62 BASİT GÜÇ KAYNAKLARI 332
6.63 ENDÜKTİF İÇ DİREÇLİ GÜÇ KAYNAKLARI 334
6.64 ZENER DİODLU GÜÇ KAYNAKLARI 335
6.65 PRATİK UYGULAMALAR 335
6.66 BS 1538`e göre Yapilan kendinden Emniyetli Sinyal Trafolari 336
6.67 KABLO KAPASİTANSININ ETKİSİ 340
6.68 KABLOLARIN ENDÜKTANS ve KAPASİTANSLARI 341
6.70 1995 SONRASI GELİŞMELER ve ATEX 342
6.71 KE YÖNÜNDEN ATEX NELER GETİRMEKTEDİR 343
6.80 IEC 60079-11 e (TS EN 60079-11) KISA BİR BAKIŞ 349
6.90 KENDİNDEN EMNİYETLİ SİSTEMLER 369
6.91 ÖLÇÜ ve ALGILAMA SİSTEMLERİ 369
6.92 4-20 mA ÇEVİRİCİLER, TRANSMİTTERLER 378
6.93 KE BARİYERLER ve KE DEVRE TASARIMI 381
6.94 KENDİNDEN EMNİYETLİ OTOMASYON SİSTEMLERİ 404
BÖLÜM V: UYGULAMA ÖRNEKLERİ 414
7.00. Önemli Elektrik Aletlerinde Uygulanan Koruma Yöntemleri 418
7.10 ELEKTRİK MOTORLARI 418
a) Ex-d tipi korumalı elektrik motorları 423
b) Ex-p, tipi korumalı elektrik motorları: 423
c) Ex-e tipi korumalı elektrik motorları 424
d) Ex nA ark çıkarmayan (non sparkıng) motorlar 424
7.20 DEVRE KESİCİ ve YOL VERİCİLER 427
7.30 TRANSFORMATÖRLER 432
7.40 GENEL AMAÇLI EXPROOF CİHAZ ve EK KUTULARI 433
7.50 KABLOLAR ve BAĞLAMA ELEMANLARI 436
7.60 AYDINLATMA AYGITLARI 445
FLORESAN LAMBALANRA ÖMÜR BİTİMİ ETKİSİ,
END of LİFE EFFEC, EOL 448
7.70 HABERLEŞME ÖLÇÜ ve OTOMASYON CİHAZLARI 453
8.00 TEHLİKELİ BÖLGE TANIMLAMA ÖRNEKLERİ 456
8.01. FİLİTRE TESİSLERİ 456
8.02 GAZ TURBÜNLERİ 457
8.03 PETROL POMPALARI, DİSPENSERLER 458
8.04 FORKLİFT ve ÇEKİCİLER 458
8.05 KOVALI ELEVATÖRLER 459
8.06 ELEKTRİK SÜPÜRGELERİ 460
8.10 BOYA KABİNLERİ 460
8.11 BOYA MADDELERİNİN PARLAMA NOKTALARI 461
8.12 BOYA HANE TASARIM ESASLARI 462
8.13 exproof elektrik aksamı seçim kuralları ve zon tanımları 463
8.14 STATİK ELEKTRİKLENME 468
8.15 EN 12215 468
8.16 BOYA TABANCASI 468
8.20 KALORÜFER KAZAN DAİRELERİ 471
8.30 GENEL ANLAMLI TEHLİKELİ BÖLGE TANIMLAMALARI 477
8.3.1. KOLAY YANICI SIVILARIN DEPOLANMASI 477
8.3.2. SIVILAŞTIRILMIŞ GAZLARIN DEPOLANMASI 483
8.3.3. HAVADAN HAFİF OLAN YANICI GAZLARIN DEPOLANMASI 485
8.3.4. KOLAY YANICI SIVILARLA ÇALIŞMA, İŞLEM YAPMA 488
8.3.5. YANICI ve PATLAYICI GAZLARLA ÇALIŞMA 496
8.3.6. ATIK SU ARITMA TESİSLERİ 501
8.3.7.0 KİMYA ve İLAÇ SANAYİ, MEDİKAL SEKTÖR 507
8.3.8 ROTATİF BASKI MAKİNASI 511
8.3.9 OTOMOBİL TAMİRHANELERİ 511
8.3.10 YANICI TOZLAR 512
8.3.11 UÇAK HANGARLARI 515
8.4 YANGIN YÖNETMELIĞI ve ATEX 516
EKLER 517
EK 01: Yanıcı Parlayıcı ve Patlayıcı Maddelerin Özellikleri
EK-02: Amerikan uygulamaları özeti
EK 03: PATLAYICI ORTAMLARLA İLGİLİ STANDARTLAR
EK 04 : TEST LABORATUVARLARI, ONANMIŞ KURULUŞLAR
YETKİLİ SERTİFİKA OTORİTELERİ
EK-05: HİDROJEN GAZI PATLAMA EĞRİSİ
EK-06: EN BÜYÜK DENEYSEL AÇIKLIKLAR MESG
MINIMUM EXPERIMENTAL SAFE GAPS
EK 07: ATEX 95 DIRECTIVE 94/9
MUHTEMEL PATLAYICI ORTAMDA KULLANILAN TEÇHİZAT
ve KORUYUCU SİSTEMLER İLE İLGİLİ YÖNETMELİK
(94/9/AT), 30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı R.G
EK 08 :ATEX 137 DIRECTIVE 99/9
PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN
KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
26 Aralık 2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazete
LİTERATÜR, REFERANS
