1 TRANSFORMATÖRLERİN YAPISI VE TANITILMASI 15
1.1.Genel 17
1.1.1. Güç Transformatörleri Çeşitleri18
1.1.2. Oto Transformatörler20
1.2. Transformatörlerin Çalışma Prensibi 22
1.3. Transformatörlerde Dönüştürme Oranı23
1.4. Transformatörlerde Kaçak Akılar24
1.5. Transformatörlerde Kayıplar 25
1.5.1. Demir Kayıpları25
1.5.2. Bakır Kayıpları 26
1.6. Transformatörlerde Polarite 27
1.7. Transformatörlerin Yapısı28
1.7.1. Manyetik Nüve 28
1.7.2. Sargılar37
1.7.2.1. Silindirik Tip Sargılar39
1.7.2.2. Disk Tip Sargılar 45
1.7.3. Kademe Değiştiriciler 45
1.7.4. Soğutma Sistemleri 47
1.7.5. Donanım Ve Koruma Cihazları53
1.7.6. Ana Tank Ve Genleşme Tankı 62
1.7.7. Buşingler 64
1.7.8. Mekanik Tutucu Sistem66
1.7.9. İzolasyon Yağları70
1.8. Transformatör Aktif Kısımlarının Yalıtılması 70
2. TRANSFORMATÖR ARIZALARI 71
2.1. Transformatörlere Aşırı Gerilimlerin Etkileri 73
2.2. Transformatörlere Termal Faktörlerin Etkileri 74
2.3. Güç Transformatörleri Arızaları75
2.3.1. Manyetik Devrede Meydana Gelen Arızalar 76
2.3.2. Transformatörün Elektrik/Sargı Devresinde Meydana Gelen Arızalar 82
2.3.3. Transformatörün Dielektrik Devresinde Yaşanan Arızalar 92
2.3.4. Transformatörlerde Çeşitli Yapısal Bozukluklar ve Diğer Nedenlerden Dolayı Meydana Gelen Arızalar 98
3. TRANSFORMATÖR BUŞİNGLERİNİN YAPISI VE TANITILMASI103
3.1. Kuru Tip Buşingler105
3.2. Yağlı Tip Buşingler105
3.3. Kondenser Tip Buşingler106
3.3.1. Tep Ucu110
3.3.2. Destek Flanşı113
3.3.3. Yağ Seviye Göstergesi113
4. TRANSFORMATÖR BUŞİNG ARIZALARI 115
5.TRANSFORMATÖR KADEME DEĞİŞTİRİCİLERİNİN YAPISI VE TANITILMASI 121
5.1. Yüksüz Gerilim Ayarı Yapan Kademe Değiştiriciler 123
5.2. Yükte Gerilim Ayarı Yapan Kademe Değiştiriciler (YAKD) 125 5.2.1 .Yük Altında Kademe Değiştirme İşlemi 125
5.2.2. Geçiş Elemanlarına Göre Yük Altında Kademe Değiştirici Tipleri 129
5.2.3. Çalışma Prensibine Göre Yük Altında Kademe Değiştirici Tipleri 140
5.2.4. Sargılarına Göre Yük Altında Kademe Değiştirici Tipleri149
5.2.5. Kademe Sargılarının Fiziksel Yerleşimi150
5.2.6. Transformatör Tankına Yerleşimine Göre Kademe Değiştiriciler151
5.2.7. Oto Transformatörlerde Yük Altında Kademe Değiştiriciler 155
6. TRANSFORMATÖR KADEME DEĞİŞTİRİCİ ARIZALARI157
6.1. Kontak Kaynamaları Ve Karbonizasyon 162
6.2. Mekanizma Arızalar 163
6.3. Bakım Ve Kontroller 165
7.GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ ARIZA İSTATİSTİKLERİ 167
7.1. Dünyada Yapılan Arıza İstatistikleri 169
7.1.1. CIGRE Transformatör Arıza İstatistikleri 169
7.1.2. DOBLE Transformatör Arıza İstatistikleri 171
7.1.3. Z.T.Z. Services Transformatör Arıza İstatistikleri 173
7.1.4. Hartford Steam Boiler (HSB) Transformatör Arıza İstatistikleri 174
7.2. Ülkemizde Yapılan Arıza İstatistikleri 174
II.KISIM GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİ SAHA TESTLERİ
8.AC İZALASYON TESTLERİNİN TEORİK TEMELLERİ 179
8.1.İletkenlik Ve Yalıtkanlık 181
8.2.izolasyonun Elektriksel Modellenmesi 184
8.3.Kondansatör 185
8.3.1 .Dielektrikli Kondansatörler 187
8.3.2. Kondansatörlerde Seri Ve Paralel Bağlama 189
8.4. AC Devrede Kondansatör 190
8.4.1. Sadece Kondansatörlü AC Devre (C) 190
8.4.2. Paralel Direnç Kondansatörlü AC Devresi (RC) 191
8.5. Kapasite Ve Kapasitif Akım Değerine Etki Eden Büyüklükler 192
8.6. Dielektrik Delinme Ve Delinme Dayanımı 196
8.6.1. Sıvılarda Boşalma (Delinme) Ve Bağlı Olduğu Faktörler 199
8.6.2. Gazlarda Boşalma Olayı Ve Yalıtkan Gazlar203
8.6.3. Katılarda Boşalma Olayı Ve Katı Yalıtkanlar205
8.7. Power Faktör (Güç Faktörü) 205
8.7.1. AC İzolasyon Güç Faktörü Ölçümü 206
8.7.2. AC İzolasyon Testlerinde Povver Faktörün Matematiksel İfadesi207
9 TRANSFORMATÖR AC İZOLASYON TESTLERİ 209
9.1. AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları211
9.1.1. AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları (Tek LV İçin)211
9.1.2. AC İzolasyon Test Cihazı Ölçüm Modları (Çift LV İçin)213
9.2. Transformatör AC İzolasyon Testleri 217
9.2.1. İki Sargılı Transformatörlerde Povver Faktör (%PF) Testleri 219
9.2.2. Üç Sargılı Transformatörlerde Povver Faktör (%PF) Testleri 222
9.2.3. Oto Transformatörlerde Povver Faktör (%PF) Testleri 225
9.2.4. İzolasyon Yağı Povver Faktör (% PF) Testleri 229
9.2.5. Sargı Kapasite Ölçümleri 231
9.3. AC İzolasyon (%PF Ve Kapasite) Testlerinin Değerlendirilmesi 233
9.3.1. %PF Testlerine Göre Değerlendirme233
9.3.2. Sargı Kapasite Ölçümlerine Göre Değerlendirme 235
10. TRANSFORMATÖR BUŞİNG TESTLERİ 247
10.1. Tep İzolasyon Testleri (Tep Ucu Olan Buşingler) 249
10.1.1. Buşing C1 Testleri 249
10.1.2. Buşing C2 Testleri 252
10.1.3. Buşing C1 +C2 Testleri255
10.2. Enerjili Kuşak Testleri (Tep Ucu Olmayan Buşingler)256
10.3. Yedek Buşing Testleri257
10.4. Buşing Testlerinde Sıcaklık İrcalamaları 258
10.5. Buşing Testlerinin Değerlendirilmesi 260
10.5.1. Tep İzolasyon Testlerine Göre Değerlendirme 260
10.5.2. Enerjili Kuşak Testlerine Göre Değerlendirme 268
11. İKAZ (MIKNATISLANMA) AKIMI TESTLERİ271
11.1. İkaz Akımı Testlerinin Yapılışı275
11.1.1. Üçgen Bağlı Sargılarda İkaz Akımı Ölçümü276
11.1.2. Yıldız Bağlı Sargılarda ikaz Akımı Ölçümü 277
11.2. İkaz Akımı Testlerine Göre Değerlendirme 278
11.3. Devreye Girme (İnrush) Akımları 280
12.DC İZOLASYON DİRENCİ TESTLERİNİN TEMELLERİ 283
12.1. DC İzolasyon Direnci Testlerinin Teorik Temelleri 286
12.1.1. Kapasitif Şarj Akımı288
12.1.2. DielektrikAbsorbsiyon (Emme) Akımı288
12.1.3. Kaçak Ve İletkenlik Akımı 289
12.2. DC İzolasyon Direnci Test Çeşitleri 290
12.2.1. Kısa Süreli Nokta Okuma Testi290
12.2.2. Zaman-Direnç Metodu 294
12.2.3. Adım Gerilim Testi 297
13.TRANSF0RMATÖR DC İZOLASYON DİRENCİ TESTLERİ299
13.1. DC İzolasyon Direnci Ölçümlerinde Guard Terminalinin Kullanımı 302
13.2. İki Sargılı Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü305
13.3. Üç Sargılı Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü308
13.4. Oto Transformatörlerde DC İzolasyon Direnci Ölçümü 311
14.TRANSFORMATÖR SARGI DC DİRENÇ (STATİK DİRENÇ) VE DİNAMİK DİRENÇ TESTLERİ 313
14.1. Sargı DC Direnç (Statik Direnç) Testleri 315
14.1.1. Transformatör Sargı DC Dirençlerinin (Statik Direncinin) Ölçülmesi Sırasında
Dikkat Edilecek Hususlar 317
14.1.2. Transformatör Sargı DC Dirençlerinin (Statik Direncinin) Ölçülmesi318
14.1.3. Transformatör DC Direnç (Statik Direnç) Testlerinin Değerlendirilmesi 323
14.2. Dinamik Direnç Testleri (Osilografik Metot) 325 14.2.1 Transformatör Dinamik Direnç Ölçümü (Osilografik Metot) Testlerinin Değerlendirilmesi 328
15. TRANSFORMATÖR ÇEVİRME ORANI TESTLERİ 333
15.1. Vektör Grubunun Belirlenmesi 336
15.2. Transformatör Çevirme Oranı Testi Bağlantı Şekli 338
15.3. Transformatör Çevirme Oranı Testlerinin Değerlendirilmesi 338
16.TRANSFORMATÖR İZOLASYON YAĞLARI ÜZERİNDE YAPILAN TESTLER VE ANALİZLER 341
16.1. İzolasyon Yağları Ve Görevleri 343
16.2. İzolasyon Yağları Üzerinde Yapılan Testler Ve Testlerin Değerlendirilmesi 345
16.2.1. İzolasyon Yağı Numunesinin Alınması 345
16.2.2. İzolasyon Yağına Uygulanan Testler 349
16.3. Gaz Analizleri361
16.4. İzolasyon Yağlarının Hazırlanması 374
16.4.1. Yağda Kirlenme Ve Yapılacak İşlemler374
16.4.2. Yeni İzolasyon Yağlarının Hazırlanması 377
16.4.3. Yağları İyileştirme (Rejenerasyon) 377
17.TRANSFORMATÖR ÖRNEK ARIZA RAPORLARI 379
KAYNAKLAR 475
